Ferrara

Ferrara

William Byrd Vocaal Ensemble o.l.v. Nico van der Meel . 

18 april  20.15 uur  Dorpskerk Zoeterwoude, Dorpsstraat 17

24 april  20.15 uur  Lutherse kerk Leiden, Hooglandse kerkgracht 26

26 april  15.00 uur  Sloterkerk, Osdorperweg 28, Amsterdam

De Noord-Italiaanse stad Ferrara had zijn bloeitijd in de 16e eeuw. FerraraVan 1471 tot 1597 regeerden daar de hertogen van de familie Este en zij zorgden voor een levendige hofcultuur. Dichters, beeldend kunstenaars en musici werden voor korte of langere tijd uitgenodigd om aan het hof te verblijven. Zo ook componisten uit de Nederlanden als Adrian Willaert, Josquin Desprez en Jacob Obrecht, die in Ferrara aan de pest zou sterven.

Musici hadden in de eerste helft van de eeuw vooral de opdracht voor kerkmuziek te zorgen. Zo schreven Josquin Desprez, Cipriano de Rore en Jacquet de Mantua speciale missen ter ere van de hertogen Ercole (Hercules) I en II. Ook de teksten van de 15e-eeuwse boeteprediker Savonarola, die in Ferrara geboren en getogen was, waren materiaal voor componisten.

Aan het eind van de eeuw, ten tijde van Alfonso II, werd er aan het hof juist met wereldlijke muziek geŽxperimenteerd. Dichters als Torquato Tasso en Ludovico Ariosto waren vaste gasten aan het hof en hun teksten werden gebruikt door componisten als Giaches de Wert, Don Carlo Gesualdo en Luzzasco Luzzaschi in uiterst expressieve madrigalen. Wereldberoemd was ook het Concerto delle Donne: Concerto delle Donneeen groep virtuoze zangeressen in dienst van het hof, die zichzelf begeleidden en voor wie veel componisten uit die tijd muziek hebben geschreven.

Programma

Obrecht: Laudes Christo Redemptori (SATB)
Josquin: Kyrie uit Missa Hercules dux Ferrariae (ATTB, met cantus firmus)
Brumel: Gloria uit Missa de Dringhs (SATB)
Willaert: Infelix ego (SSATTB, met cantus firmus)
Animuccio / Verovio: Laude al crucifisso (SATB)
Rore: Sanctus uit Missa Vivat felix Hercules (SATTB, met cantus firmus)
Josquin: Agnus Dei uit Missa Hercules dux Ferrariae (ATTB / SSATTB, met cantus firmus)

pauze

De Wert: Vezzosi Augelli (Tasso, Gerusalemme Liberata, SSATB)
Marenzio: Giunto a la tomba (cyclus van 4, Tasso, Gerusalemme Liberata, Tancredi bij het graf van Clorinda, SATTB)

Luzzaschi: Deh non cantar (SATTB)
Monteverdi: Chi vuol veder un bosco (canzonetta, SSA)
Luzzaschi: Troppo ben puÚ (Guarini, SSA+klav)
Luzzaschi: T'amo, mia vita (Guarini, SSA+klav)
Luzzaschi: Itene, mie querele (SSATB)

Gesualdo: Cor mio, deh, non piangete / Dunque non m'offende (Guarini, SSATB)
De Wert: Tirsi volea morir (Guarini, SSTATTB)
Monteverdi; Troppo ben puÚ (Guarini, SATTB+klav)
Gesualdo: T'amo, mia vita (gecorrumpeerde Guarini, SSATB)

Voor de aprilconcerten gaan we ons concentreren op de stad Ferrara in de 16de eeuw. 

Voor de pauze gaan we een staalkaart laten zien van wat de geestelijke muziek aan het eind van de 15de en het begin van de 16de eeuw in Ferrara te beiden had. En dat is nog een hele lastige keuze, omdat er zo ontzaglijk veel is. Ook de teksten van boeteprediker Savonarola, die in Ferrara geboren en opgegroeid is, krijgen in deze helft een plek.

In de tweede helft is er aandacht voor het culturele leven aan het hertogelijk hof. Vooral dichters en madrigaalcomponisten wisselden er ideeŽn uit. Gesualdo trouwde voor de tweede keer met een nicht van de hertog. Luzzaschi was organist in de kathedraal maar schreef ook muziek voor het hof. En Ferrara was beroemd om het Concerto delle Donne, een groep zangeressen die zichzelf en elkaar begeleidden. Aan deze zangeressen werden heel wat madrigalen en gedichten opgedragen.